Kocağolu’nun Atabek’e Bazı Sözcüklerle İlgili Yanıtı
Kocaoğlu’nun Atabek’in bazı sözcüklerine yönelik eleştirel yazısını aynen yayınlıyoruz:
Sayın Adnan Bey, Verdiğiniz örnekler için çok teşekkür ederim. Ancak, o örneklerden aşağıdakilerin kökeni Türkçe değildir:
aba (Kırgız): Farsça “heva” sözcüğünün Kırgızca söylenişi: aba < hava < heva
efir (Hakas): Rusçadan Hakasçaya geçmiştir: efir < efir Rusça < efir Yunanca
aver (Karaim): Rusçadan Karayca (Karaimce)’ya geçmiştir: aver < efir Rusça < efir Yunanca
uyar (Çuvaş): Rusçadan Çuvaşçaya geçmiştir: uyar < efir Rusça < efir Yunanca
hava (Genel Türkçe): Farsçadan çok sayıda Türk lehçesine geçmiştir: hava < heva
ayrıca:
letçik ‘havacı’ (Gagauz): Bu da Rusçadan Gaguzcaya geçmiştir: letçik < lyotçik (lëtçik =лëтчик) Rusça: pilot
dem ‘nefes’ (T. Türkçesi): Farsçadan Türkçeye geçmiştir: dem < dem Farça (anlamı soluk)
nefes (T. Türkçesi): Arapçadan Türkçeye geçmiştir:nefes < nefes Arapça (anlamı soluk)
hali ‘boş, yararsız’ (Azeri, Afgan Özbekçesi): Arapçadan Türkçeye geçmiştir: hali < hâlî (boş, tenha)
Aşağıdaki kökenini bilmediğim örnekler hariç, listenizdeki başka örnekleriniz Türkçe kökenlidir.
arzam (Anadolu ağızları, Sinop) < ?
ayam (Doğu Karadeniz ağ.) < ?
Adnan Atabek diyor ki:
sivleş ‘nefes’ (Çuvaş) (Timur Bey ‘hava’ anlamında vermiş fakat ben kaynağını bulamadım.)
[Timur'un yanıtı: sivleş hava anlamında N. İ. Aşmarin'in 17 ciltlik Thesaurus linguae Tschuvaschorum (1928-1950) adlı Çuvaş dili sözlüğünde geçiyor.]
Ayrıca sizin (Adnan Beyin):
Havanın Rusçası vozduk. Bu tam olarak Türkçe boşluk sözünün bozulmuşudur.
Kuzey ağızlarında -luk eki -duk şeklindedir, bu söz oralarda boşluk şeklinde değil >bosduk şeklindedir.. Sözlük-sözdik gibi.
[Timur'un yanıtı: "Rusça vozduh (воздух) < boşluk Türkçe" varsayımınız çok uzak bir yakıştırmadır. Bunu başka bir kimsenin kabul edeceğini sanmıyorum.]
Ayrıca sizin (Adnan Beyin):
İngilizce weather ‘hava, iklim’ sözü, vad + *er birleşmesinden oluşmuştur.
[Timur'un yanıtı: Bu benim bilgi ve algılama sınırım dışında, buna yanıt veremeyeceğim.]
Ayrıca sizin (Adnan Beyin):
Eticede (Hititçede) nepis ‘gök, hava’ demektir. Görülür ki, nefes’i Arapçaya bağlayarak dilcilik yapmak kolay yoldur, ama doğru yol değildir.
[Timur'un yanıtı: Bu benim bilgim dışında çünkü Etice (Hititçe)'yi incelemedim. Ancak, nefes sözcüğü Hititçe "nepis"den gelmiş olabilir, yani ihtimal dâhilindedir. Fakat yine de Türkçede kullandığımız "nefes" sözcüğünü biz Hititlerden değil, Araplardan aldık. Ama eğer "Hititçe nepis < nefes Arapça" kanıtlanırsa, tabii bunu kabul edebiliriz.]
Benim “kalıt: hava” konusundaki soruma böyle kapsamlı yanıt verdiğiniz için Adnan Bey size tekrar teşekkür ederim. Görüş ve önerilerinizin bir bölümüne katılmasam bile, zahmetinizi takdir ediyorum.
Yorum Yok: “Kocağolu’nun Atabek’e Bazı Sözcüklerle İlgili Yanıtı”